Tri ân những người ngã xuống vì Hoàng Sa , Kỳ 1

Nườm nượp đảo sinh viên Đại học tiếng nước ngoài quan hoài , tìm hiểu về lịch sử của Hoàng Sa. Dịp này , đà nẵng cũng tổ chức hàng loạt hoạt động như triển lãm lưu động Hoàng Sa đến các trường đại học; tọa đàm , hội thảo về Hoàng Sa... Đặc biệt , đêm 18.1 tại công viên Biển Đông , lần đầu tiên chính quyền tổ chức "Thắp nến tri ân" những người đã ngã xuống vì Hoàng Sa , trong đó có 74 người lính quân đội Việt Nam Cộng hòa... Kỳ 1: 40 năm vọng tiếng Quốc Trận hải chiến Hoàng Sa ngày 19.1.1974 giữa hải quân Việt Nam Cộng hòa và hải quân Trung Quốc , là một sự kiện bi hùng trong lịch sử trông coi trọn vẹn cương vực của dân tộc Việt Nam. Cùng với các loại hình chứng cớ chẳng thể phủ nhận khác mà Việt Nam đã chứng minh , những bộ đội tham gia trận đánh đẫm máu trông coi Hoàng Sa chưa chết , cũng như những người từng có thời kì công tác ở Hoàng Sa chưa chết , là những chứng cớ sống góp phần tự tin tuyên bố một chân lý: Hoàng Sa là của Việt Nam! Vết thương chưa bao giờ ngừng rỉ máu Tôi lại đến gõ cửa nhà các cụ già - những người làm chứng từng sống , làm việc tại quần đảo Hoàng Sa trước năm 1974 - để nghe thêm những đài kỷ niệm về Hoàng Sa mĩ lệ trong ký ức họ. Buồn thay , trong số những người làm chứng vốn ít oi đó , đã có cụ trở nên người thiên cổ , bỏ bỏ mất dịp tốt hội giao lưu , tâm tư với thế hệ trẻ về một Hoàng Sa họ từng gắn bó , phục vụ người ốm mà 40 năm qua vẫn là một vết thương chưa bao giờ ngừng rỉ máu. Một trong những người trẻ tuổi nhất của thế hệ người làm chứng sống Hoàng Sa là ông Nguyễn Văn Cúc - nguyên công binh của quân đội Việt Nam Cộng hòa - nay cũng đã 63 tuổi. Mắt ông Cúc chợt sáng lên khi nghe tôi báo tin Bộ thông tin và Truyền thông , chính quyền huyện đảo Hoàng Sa sẽ cùng quần chúng đà nẵng tổ chức đêm thắp nến tưởng niệm những người đã bị giết vì Hoàng Sa , trong đó có 74 đồng đội của ông trong trận hải chiến 19.1.1974. Ông Cúc cho biết , ông đã 3 lần ra Hoàng Sa trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 12 năm 1973. Hai lần đầu ông ra đảo sửa chữa các bể nước ngầm , nhà công vụ của trạm Khí hậu thủy văn , đồng thời khảo sát , lượng tính vật liệu phải chuyển ra đảo để xây dựng thêm những công trình mới. Lần thứ 3 , ông theo tuần dương hạm Lý Thường Kiệt ( HQ-16 ) ra Hoàng Sa với nhiệm vụ khảo sát , xây dựng trường bay trên đảo Phú Lâm , và ông đã trở nên người làm chứng của trận hải chiến. Ông Cúc tận mắt chứng kiến biến diễn chiến sự từ ngày 14 đến 19.1.1974 , bị bắt làm tù binh , bị giam cầm tại Hải Nam ( Trung Quốc ) , rồi được trao trả về nước... Cán bộ , công chức và người dân tham quan triển lãm “Quần đảo Hoàng Sa - chủ quyền của Việt Nam”. Ảnh: T.Hải Ông nói: “Thực ra , năm nào đến ngày này , những bộ đội chưa chết sót sau trận hải chiến như chúng ta , đều lặng lẽ thắp những nén hương vọng tưởng đồng đội của mình đã nằm lại vĩnh viễn với biển đảo Hoàng Sa... Còn bây chừ , khi chính quyền chính thức tổ chức tưởng niệm , ghi ơn họ , tôi hoàn toàn không có một dấu hiệu gì báo trước , xúc động...”. Như một sắp đặt của số phận , nhà ông Cúc hiện nằm ven đại lộ Hoàng Sa thuộc quận Sơn Trà ( TP.đà nẵng ). Như chờ lắng cơn xúc động , ông Cúc ngừng chuyện , nhìn ra công viên Biển Đông trước nhà. Tôi nhìn theo , ngoài kia , cán bộ huyện đảo Hoàng Sa , bảo tồn da nang , đang nhộn nhịp để sẵn mặt bằng , sàn diễn cho thời hạn ca nhạc và đêm thắp nến tri ân. Tự nhiên , ông Cúc và tôi cùng rùng mạnh toàn thân một cách bất ngờ. Tôi biết cái rùng mạnh toàn thân một cách bất ngờ ấy không hẳn do cơn gió lạnh thốc vào từ biển. Ông Trần Hòa ( huyện Duy Xuyên , Quảng Nam ) - xưa nay quân y làm nhiệm vụ khám , chữa bệnh cho sĩ quan , quân lính Việt Nam Cộng hòa đóng trên quần đảo Hoàng Sa. Ông đã không kìm được nước mắt khi hay tin chính quyền đà nẵng tổ chức sự kiện 40 năm trận hải chiến Hoàng Sa. Ông Hòa nghèn nghẹn: “Thế hệ chúng ta , những người từng làm chủ Hoàng Sa thực sự , rồi cũng chúng ta , chứng kiến một phần máu thịt thiêng liêng của sơn hà bị Trung Quốc chiếm. Nỗi đau đó ở lại với tôi suốt 40 năm qua...”. Và ông nhớ lại: "Ngày ra Hoàng Sa tôi còn trẻ lắm , đầy nao nức tìm hiểu những điều mới lạ của biển đảo. Tôi nhớ nước chung quanh đảo xanh như màu mạ non , những con sóng cứ lăn tăn đuổi nhau vào bờ. Rồi những đêm trăng lồng lộng trên đảo vắng , tiếng chim Quốc bỗng đâu kêu lên da diết từng hồi từ trong rừng cây bàng... Ba tháng nhiệm vụ rồi nhanh chóng trôi qua. Đêm từ biệt với đảo , chúng ta đốt lửa , uống rượu và hát với nhau thâu đêm , để rồi hôm sau quyến luyến kẻ ở người về cũng trong tiếng chim Quốc nỉ non...”. Nhìn ánh mắt ông ánh lên , nghe giọng ông rầm rộ khi nói về quá khứ , tôi thấy thời kì như chỉ làm tóc ông bạc ra chứ chẳng thể làm phai lạt ký ức Hoàng Sa trong ông. Rồi bỗng ông chùng xuống , trở lại nguyên dạng một người già với đôi mắt ướt: “Mỗi lần nghe tin tàu Trung Quốc bắt bớ , thu tàu cá của ngư dân mình khi đang khai khẩn hải sản vùng biển Hoàng Sa , lòng tôi cứ đau thắt. Và quái lạ , tiếng chim Quốc ngoài Hoàng Sa năm xưa thỉnh thoảng lại vang vọng vào tai , làm tôi bồi hồi đến ngơ ngẩn...". Từ ngọn nến tri ân đến bia tưởng vọng Từ ngày tái lập chính quyền UBND huyện đảo Hoàng Sa ( 4.2009 ) , năm nay lần hàng đầu Cuộc trưng bày về Hoàng Sa được tổ chức lưu động đến các trường đại học ở da nang. Ngày mở đầu Cuộc trưng bày tại Đại học ngoại ngữ da nang ( 9.1.2014 ) , hàng ngàn sinh viên , cán bộ giảng sư đã dự khán. Ban đầu tôi nghĩ sự kiện chính trị tầng lớp tuyệt đối mới lạ đã cuốn hút tuổi xanh , lại tổ chức ngay trong sân trường mình. Nhưng 5 ngày sau ( chiều 13.1 ) khi tôi trở lại , gặp một lúc cả 300 sinh viên khoa Quốc tế học ( ĐH ngoại ngữ đà nẵng ) đang chuyên chú nghe thuyết minh từng hiện vật , hình ảnh minh chứng về chủ quyền Hoàng Sa là của Việt Nam... Ngày 14.1 , cũng không dưới hàng trăm lượt sinh viên đến tìm hiểu tại Cuộc trưng bày. Tôi hỏi Hối Nghiu - sinh viên năm 4 ngành sư phạm tiếng Anh - em đã biết gì về Hoàng Sa? Người thầy mai sau này chợt ngớ người , bối rối: "Em là người Cơ Tu , ở tít vùng núi cao Nam Giang ( Quảng Nam ) , thú thật là rất ít thông báo. Đặc biệt những thông báo về Hoàng Sa chưa từng có trong sách vở nhà trường. Vài năm gần đây , khi tivi , báo chí đưa tin Trung Quốc bắt tàu cá , đánh bại ngư gia Lý Sơn... Sáu bậc thân gần mới tìm hiểu thêm trên internet. Hóa ra , Hoàng Sa của mình đã bị Trung Quốc chiếm đóng từ năm 1974". Nữ sinh viên Lê Đan Lin - năm 1 khoa tiếng Trung - cho rằng: "Bọn em thật thiệt thòi khi không được biết tường tận sự thật của lịch sử , để rồi bây giờ mới tự mày mò tìm hiểu. Mình là chủ nhân mà không biết rõ mệnh số của Hoàng Sa thì ăn nói , giải thích như thế nào với bạn bè quốc tế. Lẽ ra chúng em đã có được thông báo này sớm hơn để sớm nhận thức về chủ quyền lãnh thổ , trách nhiệm của mình trong cuộc tranh đấu giành lại Hoàng Sa...". Bà Nguyễn Thị Anh Đào - chủ toạ HĐQT Trường Đại học Đông Á - một trong những đơn vị dự khán tổ chức , đưa Cuộc trưng bày Hoàng Sa lưu động vào các trường đại học - nói rằng không thể chậm và muộn gia chi dĩ việc đưa giáo dục lịch sử Hoàng bập vào nhà trường. Bà cho biết thêm: "Tôi thấy những quân nhân Việt Nam Cộng hòa đã ngã xuống trong trận hải chiến Hoàng Sa năm 1974 , cũng giống như quân binh thời nhà Nguyễn bỏ mình trong quá trình xây dựng và gác canh Hoàng Sa , đều cần được ghi ơn. Tháng 1.2013 , Trường Đại học Đông Á đã từng cấp 1 sổ tiết kiệm trị giá 5 triệu đồng cho Nhà ở một binh sĩ Việt Nam Cộng hòa tử trận trong trận hải chiến Hoàng Sa , như một sự tri ân với đóng góp của họ cho mảnh đất thiêng của Tổ quốc". Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ - Giám đốc Sở VHTTDL Quảng Ngãi - người góp phần làm "sống dậy" lễ hội khao lề thế lính Hoàng Sa ở Lý Sơn , đưa lễ hội đạo đức dân gian thành nghi lễ nhà nước , tổ chức định kỳ hằng năm để tri ân những binh phu , cai đội thuộc Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải - những người đã ngã xuống vì Hoàng Sa - thì tuy là , sự kiện lịch sử liên hệ đến chủ quyền lãnh thổ của núi sông là phải đặt lên hàng đầu. "Nó nằm trong chuỗi sự kiện xuyên suốt lịch sử khẳng định chủ quyền Hoàng Sa là của Việt Nam. Vì thế , trận hải chiến 1974 nhất định phải được ghi vào sử sách , đưa vào giáo khoa học đường. Những người đã hy sinh vì sự vẹn toàn lãnh thổ , bất luận thời kỳ nào , chúng tôi cũng cần vinh danh , ghi ơn họ. Bằng nhiều phương cách , có thể là lập mộ chiêu hồn ( mộ gió ) như ngư gia Lý Sơn từng làm cho các cai đội , binh phu Hoàng Sa xưa và cả ngư phủ bây giờ. Nên có các công trình tưởng vọng để có nơi biểu hiện lòng tri ân người có công và giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước , trách nhiệm với tổ quốc , cũng là nơi để giới thiệu cho khách tham quan trong và ngoài nước". Kỳ 2: 2.000 ngày của chủ toạ huyện Hoàng Sa . Cán bộ , nhân viên và người dân tham quan Cuộc trưng bày “Quần đảo Hoàng Sa - chủ quyền của Việt Nam”. Ảnh: T.Hải .